Szczegółowy opis zmian w ochronie pracowników przed upałami, które będą obowiązywać od 2026 i 2027 roku, zgodnie z projektem rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z grudnia 2024 r.:
Zmiany w ochronie pracowników przed upałami od 2026 i 2027 roku
Podstawa prawna
Zmiany wynikają z projektu nowelizacji rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przygotowanego przez MPiPS w związku z:
- postępującymi zmianami klimatycznymi,
- wzrostem liczby dni z temperaturami powyżej 30°C,
- wzrostem liczby interwencji Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) w zakresie pracy w upałach.
Harmonogram wejścia w życie zmian
Etap I: Od 1 stycznia 2026 r. – obowiązki przygotowawcze
Pracodawcy będą zobowiązani do:
- Wprowadzenia procedur postępowania na wypadek upałów.
- Oceny ryzyka zawodowego uwzględniającej zagrożenie przegrzaniem.
- Dostosowania organizacji pracy – w tym planowania przerw, rotacji pracowników, ewentualnych zmian godzin pracy.
- Przeszkolenia pracowników z zasad postępowania podczas ekstremalnych temperatur.
- Zapewnienia infrastruktury osłonowej – zadaszeń, wentylatorów, kurtyn wodnych, klimatyzatorów.
- Weryfikacji warunków mikroklimatu – m.in. przez pomiary temperatury i wilgotności (np. higrometry, rejestratory warunków środowiskowych).
Etap II: Od 1 stycznia 2027 r. – obowiązkowe działania interwencyjne
Wejście w życie konkretnych limitów temperatury otoczenia, po przekroczeniu których praca będzie musiała zostać wstrzymana lub ograniczona.
Ustalono dwa progi temperaturowe:
| Rodzaj środowiska pracy | Temperatura graniczna | Obowiązek pracodawcy |
| Praca wewnątrz pomieszczeń (np. hale, biura) | 35°C (temperatura powietrza mierzona na stanowisku pracy) | Wstrzymanie pracy lub skrócenie czasu pracy, zapewnienie klimatyzacji |
| Praca na zewnątrz (np. budowa, transport, rolnictwo) | 32°C (temperatura powietrza w cieniu) | Wstrzymanie pracy, skrócenie zmian, zmiana harmonogramu pracy |
Obowiązki pracodawcy w związku z upałami (2026–2027)
1. Obowiązek zapewnienia napojów chłodzących
- Przy temperaturze powyżej 25°C – woda niegazowana lub napoje izotoniczne.
- W ilości dostosowanej do warunków fizycznych i rodzaju pracy – minimum 2,5 litra/osobę/dzień.
- Napoje muszą być dostępne nieprzerwanie, a nie tylko w godzinach przerw.
2. Zapewnienie środków technicznych przeciwdziałających przegrzaniu
- Wentylatory, kurtyny powietrzne, klimatyzacja.
- Osłony przeciwsłoneczne (np. żaluzje, folie termiczne).
- Mobilne punkty chłodzące na placach budów.
- Możliwość stosowania przenośnych klimatyzatorów lub zamgławiaczy.
3. Zmiany organizacyjne czasu pracy
- Wprowadzenie elastycznych godzin pracy (np. praca od 6:00 do 14:00).
- Skrócenie czasu pracy w dni upalne (przy zachowaniu wynagrodzenia).
- Zastosowanie rotacji pracowników przy zadaniach wymagających wysiłku fizycznego.
4. Ochrona pracowników szczególnie narażonych
- Kobiety w ciąży, osoby z chorobami układu krążenia, osoby starsze.
- Dodatkowe przerwy regeneracyjne (np. co 45 minut).
- Możliwość przeniesienia do innego stanowiska w czasie upału.
5. Dokumentacja i procedury
- Instrukcja postępowania na wypadek upałów.
- Harmonogram pomiarów temperatury w środowisku pracy.
- Rejestr działań ochronnych podjętych przy przekroczeniu progu 28°C / 32°C / 35°C.
Sankcje za nieprzestrzeganie przepisów
- Brak wdrożenia wymaganych środków ochronnych przy przekroczeniu progów – kara od 1 000 zł do 30 000 zł.
- PIP będzie miała podstawę do natychmiastowego wstrzymania pracy oraz do wydania decyzji administracyjnych.
- Uchybienia mogą być podstawą do zwiększenia składek wypadkowych w ZUS.
Przykładowe działania prewencyjne, które warto wdrożyć już teraz:
- Instalacja czujników temperatury i wilgotności na stanowiskach pracy.
- Modernizacja systemów wentylacji i klimatyzacji.
- Aktualizacja oceny ryzyka zawodowego z uwzględnieniem stresu termicznego.
- Zakup namiotów chłodzących (dla prac na zewnątrz).
- Opracowanie procedur ewakuacji lub czasowego wstrzymania pracy z powodu wysokiej temperatury.
Podsumowanie
| Rok | Wymagania | Charakter |
| 2026 | Procedury, szkolenia, dostosowanie warunków, ocena ryzyka | Przygotowawcze |
| 2027 | Obowiązkowe wstrzymanie pracy po przekroczeniu 35°C / 32°C | Egzekwowalne sankcjami |
źródło grafiki: https://pixabay.com