Procedura BHP na wypadek wystąpienia wysokich temperatur (upałów)

I. Cel procedury

Celem niniejszej procedury jest określenie zasad postępowania i środków ochronnych w przypadku wystąpienia wysokich temperatur w środowisku pracy (tzw. upałów), w celu ochrony zdrowia i życia pracowników, zgodnie z przepisami BHP.

II. Podstawa prawna

• Projekt rozporządzenia MPiPS z dnia … r. zmieniający rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP.
• Art. 207 § 2 Kodeksu pracy – obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.
• § 15–17 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP.
• Wytyczne PIP dotyczące pracy w warunkach wysokich temperatur.

III. Zakres stosowania

Procedura dotyczy wszystkich pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, zlecenia lub umów cywilnoprawnych, wykonujących pracę:

• w pomieszczeniach zamkniętych,
• na zewnątrz (budowy, prace drogowe, transport),
• w miejscach o podwyższonej temperaturze.

IV. Definicje

• Upał – temperatura powietrza w miejscu pracy przekraczająca:
  • 28°C – w biurach,
  • 25°C – na stanowiskach fizycznych w pomieszczeniach,
  • 32°C – na zewnątrz,
  • 35°C – wewnątrz pomieszczeń (granica dopuszczalna),
• Zagrożenie cieplne – sytuacja, w której temperatura, wilgotność i promieniowanie cieplne przekraczają bezpieczne normy i mogą prowadzić do przegrzania organizmu.

V. Obowiązki pracodawcy

1. Monitorowanie temperatury na stanowiskach pracy:
   • codzienny pomiar temperatury i wilgotności w godzinach porannych i popołudniowych,
   • rejestrowanie wyników.
2. Organizacja pracy:
   • skrócenie czasu pracy lub przesunięcie godzin rozpoczęcia (np. 6:00–14:00),
   • wprowadzenie przerw regeneracyjnych (co 60 min min. 10 min w cieniu lub chłodnym miejscu),
   • rotacja pracowników przy pracach ciężkich.
3. Zapewnienie środków ochronnych:
   • zimne napoje w ilości minimum 2,5 litra/osobę/dzień,
   • środki ochrony indywidualnej (czapki z daszkiem, okulary przeciwsłoneczne, odzież przewiewna),
   • wentylatory, klimatyzacja, zadaszenia, namioty chłodzące, kurtyny wodne.
4. Przerwanie pracy:
   • praca musi zostać wstrzymana, jeśli temperatura przekracza:
     • 35°C wewnątrz,
     • 32°C na zewnątrz,
       a nie można zapewnić odpowiednich środków ochrony.
5. Dostosowanie stanowisk dla osób wrażliwych:
   • kobiet w ciąży, osób starszych, przewlekle chorych, z niepełnosprawnościami.

VI. Obowiązki przełożonych / brygadzistów

• Egzekwowanie przerw i rotacji.
• Reagowanie na zgłoszenia złego samopoczucia.
• Informowanie kierownictwa o przekroczeniu progów temperatury.
• Przestrzeganie rejestru pomiarów i protokołów z działań interwencyjnych.

VII. Obowiązki pracowników

• Stosowanie się do zaleceń przełożonych.
• Noszenie przewiewnej odzieży roboczej zgodnej z BHP.
• Regularne przyjmowanie płynów.
• Nieukrywanie objawów przegrzania (osłabienie, zawroty głowy, mdłości).
• Zgłaszanie zauważonych objawów u innych osób.

VIII. Postępowanie w przypadku zagrożenia zdrowia

1. Objawy przegrzania:
   • zawroty głowy, osłabienie, ból głowy, nudności, skurcze mięśni.
2. Działania:
   • przerwanie pracy,
   • schronienie pracownika w chłodnym miejscu,
   • podanie wody,
   • wezwanie służb ratunkowych w przypadku utraty przytomności lub omdlenia.

IX. Dokumentacja

• Karta pomiaru temperatury i wilgotności (załącznik nr 1),
• Rejestr interwencji temperaturowych (załącznik nr 2),
• Lista obecności na szkoleniu BHP z zakresu pracy w upałach (załącznik nr 3),
• Protokół przerwania pracy (załącznik nr 4).

X. Nadzór nad procedurą

Za wdrożenie i nadzór nad przestrzeganiem procedury odpowiedzialny jest:

• Specjalista ds. BHP,
• Kierownik działu / brygadzista / majster.

XI. Postanowienia końcowe

• Procedura podlega przeglądowi raz w roku lub po każdym incydencie związanym z przegrzaniem.
• Wszyscy pracownicy muszą być zapoznani z procedurą i potwierdzić ten fakt podpisem.

Zatwierdził:
………………………………………….
[Imię i nazwisko]
[Stanowisko, data]

Oto zestaw najczęściej zadawanych pytań (FAQ) dotyczących procedury BHP na wypadek upałów, uwzględniający projektowane zmiany przepisów z 2024 roku, które mają obowiązywać od 2026 i 2027 roku:

FAQ – Procedura BHP w czasie upałów

1. Od jakiej temperatury pracodawca musi podjąć działania ochronne dla pracowników?

Zgodnie z projektem rozporządzenia MPiPS:

• od 25°C – obowiązek zapewnienia zimnych napojów dla pracowników fizycznych w pomieszczeniach,
• od 28°C – obowiązek zapewnienia napojów dla pracowników biurowych,
• od 32°C – obowiązek podjęcia działań ograniczających ekspozycję na ciepło przy pracach na zewnątrz,
• od 35°C – konieczność wstrzymania pracy w pomieszczeniach, jeśli nie można zapewnić skutecznej wentylacji lub klimatyzacji.

2. Co pracodawca musi zapewnić w czasie upałów?

Pracodawca jest zobowiązany do:

• zapewnienia zimnych napojów (co najmniej 2,5 litra dziennie),
• umożliwienia przerw regeneracyjnych w chłodnym miejscu,
• dostosowania czasu pracy (np. praca w godzinach porannych),
• wyposażenia stanowisk w wentylatory lub klimatyzację (jeśli możliwe),
• organizacji stanowisk zacienionych przy pracy na zewnątrz,
• rotacji pracowników.

3. Czy pracodawca może skrócić dzień pracy z powodu upału?

Tak, skrócenie czasu pracy jest zalecane przy wysokich temperaturach, zwłaszcza gdy nie można skutecznie chronić pracownika przed przegrzaniem. Pracodawca powinien wówczas zapewnić pracownikom wynagrodzenie za cały dzień pracy.

4. Czy pracownik może odmówić wykonywania pracy w czasie upału?

Tak – jeśli temperatura zagraża zdrowiu lub życiu, a pracodawca nie zapewnił wymaganych środków ochronnych, pracownik może powstrzymać się od pracy (art. 210 Kodeksu pracy). Należy niezwłocznie poinformować przełożonego lub służbę BHP.

5. Jakie środki ochrony indywidualnej są wymagane?

W czasie upałów pracodawca powinien wyposażyć pracownika m.in. w:

• lekką, przewiewną odzież roboczą (np. bawełniane koszule z długim rękawem),
• czapki z daszkiem, kapelusze ochronne,
• okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV,
• kremy z filtrem ochronnym (przy pracy na zewnątrz).

6. Jak długo i jak często powinny być organizowane przerwy w czasie upałów?

Zalecenia:

• przynajmniej 10 minut odpoczynku w każdej godzinie pracy,
• częstsze przerwy przy ciężkiej pracy fizycznej lub wysokiej wilgotności,
• odpoczynek w chłodnym, zacienionym miejscu lub pomieszczeniu klimatyzowanym.

7. Czy kobiety w ciąży mają dodatkowe uprawnienia w czasie upałów?

Tak. Kobietom w ciąży nie należy powierzać pracy:

• w warunkach przekraczających 25°C w pomieszczeniach,
• na zewnątrz przy bezpośrednim nasłonecznieniu,
• wymagającej intensywnego wysiłku fizycznego.

W razie potrzeby pracodawca ma obowiązek przenieść pracownicę na inne stanowisko lub zwolnić ją z obowiązku świadczenia pracy.

8. Czy upał może być podstawą wstrzymania prac budowlanych lub transportowych?

Tak – przy temperaturze powyżej 32°C na zewnątrz, pracodawca ma obowiązek ograniczyć czas pracy, stosować rotację pracowników i zapewnić środki ochrony. W razie braku możliwości – powinien wstrzymać pracę.

9. Jak dokumentować działania ochronne w czasie upałów?

Pracodawca powinien:

• prowadzić kartę pomiaru temperatury i wilgotności (2 razy dziennie),
• wypełniać rejestr interwencji temperaturowych,
• dokumentować szkolenia z zakresu pracy w upałach,
• sporządzać protokół przerwania pracy, jeśli do niego dojdzie.

10. Jakie są sankcje za niezapewnienie ochrony przed upałem?

Zgodnie z projektem rozporządzenia oraz Kodeksem pracy:

• mandat do 2 000 zł (PIP),
• kara grzywny do 30 000 zł (w przypadku ciężkiego naruszenia),
• odpowiedzialność cywilna za pogorszenie zdrowia pracownika.

źródło grafiki: https://pixabay.com