FAQ – Ochrona pracowników budowlanych przed upałami
Obowiązki pracodawcy wg projektowanych przepisów MPiPS
1. Od jakiej temperatury należy podjąć działania ochronne na budowie?
Na mocy projektu rozporządzenia:
- od 28 °C – obowiązek zapewnienia zimnych napojów,
- od 32 °C – obowiązek ograniczenia czasu pracy na zewnątrz,
- od 35 °C – konieczność czasowego wstrzymania prac, jeśli nie można zapewnić skutecznych środków ochrony.
2. Jakie działania musi podjąć kierownik budowy w czasie upałów?
Zapewnienie:
- zimnych napojów (min. 2,5 litra na osobę dziennie),
- przerw w pracy – min. 10 minut na godzinę w cieniu,
- zadaszonych, przewiewnych miejsc do odpoczynku (np. kontener socjalny z klimatyzacją lub wentylacją),
- lekkiej odzieży ochronnej i środków ochrony indywidualnej,
- rotacji załogi (zmiany co 1–2 godziny).
Dostosowanie czasu pracy:
- przesunięcie rozpoczęcia robót na wcześniejsze godziny poranne (np. od 6:00),
- unikanie robót wymagających wysiłku w godzinach 11:00–16:00.
3. Czy praca na rusztowaniach lub dachach w pełnym słońcu jest dozwolona w upale?
Nie. Prace na wysokości, gdzie promieniowanie słoneczne jest szczególnie intensywne, powinny być wstrzymane powyżej 32°C, jeśli:
- nie ma możliwości osłony przeciwsłonecznej,
- nie można zapewnić przerw w chłodnym miejscu,
- nie zapewniono rotacji pracowników.
4. Jakie środki ochrony indywidualnej są zalecane w budownictwie podczas upałów?
- hełmy ochronne z daszkiem przeciwsłonecznym i otworami wentylacyjnymi,
- okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV,
- przewiewna odzież robocza z naturalnych materiałów (np. bawełna),
- rękawice lekkie i oddychające,
- kremy ochronne SPF 30+ dla pracujących na słońcu.
5. Czy skrócenie dnia pracy jest obowiązkowe?
Nie jest obowiązkowe, ale zalecane powyżej 32 °C. Pracodawca może:
- skrócić czas pracy z zachowaniem wynagrodzenia,
- zaplanować prace przygotowawcze lub mniej obciążające fizycznie.
6. Jak dokumentować ochronę pracowników przed upałami na budowie?
Na każdej budowie należy:
- prowadzić rejestr temperatur (co najmniej 2 razy dziennie),
- dokumentować przerwy, rotację i warunki pracy,
- zachować dokumentację BHP z informacją o wstrzymaniu prac,
- szkolić pracowników z zagrożeń związanych z przegrzaniem i udarem cieplnym.
7. Czy upał może uzasadniać przerwanie robót budowlanych?
Tak. W szczególności:
- przy temperaturze powyżej 35 °C,
- gdy nie da się zapewnić schronienia, cienia lub wentylacji,
- gdy ryzyko zdrowotne (np. udar cieplny) jest istotne.
W takim przypadku należy udokumentować decyzję o wstrzymaniu robót i przesunąć je na chłodniejsze dni.
8. Czy inspektor PIP może ukarać firmę za brak ochrony przed upałem?
Tak. Projekt przewiduje możliwość:
- mandatu do 2 000 zł,
- grzywny do 30 000 zł w przypadku ciężkich naruszeń,
- zgłoszenia do sądu pracy lub sanepidu,
- odpowiedzialności cywilnej w razie uszczerbku na zdrowiu.
9. Czy prace z betoniarką, agregatem, zgrzewarką itp. są bezpieczne przy 33°C?
Nie. Urządzenia te mogą:
- dodatkowo podnosić temperaturę otoczenia,
- wymagać większego wysiłku operatora,
- zwiększać ryzyko omdlenia lub odwodnienia.
W takich warunkach należy ograniczyć ich użycie, wprowadzić częstsze przerwy i zapewnić osobom obsługującym szczególne środki ochrony (np. wentylator).
10. Jak reagować na objawy przegrzania u pracownika?
Objawy: zawroty głowy, dezorientacja, nadmierne pocenie się, nudności, czerwone lub suche ciało.
Działania:
- przerwać pracę,
- przenieść pracownika do chłodnego, zacienionego miejsca,
- podać chłodne płyny do picia,
- zastosować chłodne okłady (np. kark, czoło, pachy),
- w razie pogorszenia – wezwanie pogotowia (112).
Lista kontrolna BHP dla inspektora nadzoru lub kierownika robót budowlanych na wypadek upałów, zgodna z projektowanymi przepisami MPiPS (2025–2027).
Lista kontrolna BHP – Ochrona pracowników przed upałami na budowie
Miejsce budowy: ……………………………………………………..
Data kontroli: …………………..
Osoba kontrolująca: ……………………………………………………..
I. POMIAR I MONITORING TEMPERATURY
| Kryterium | Tak | Nie | Uwagi |
| Pomiar temperatury otoczenia wykonywany 2x dziennie (rano i po południu) | ☐ | ☐ | |
| Temperatura przekracza 28°C (podjęto działania ochronne) | ☐ | ☐ | |
| Temperatura przekracza 32°C (ograniczono czas pracy / zapewniono rotację) | ☐ | ☐ | |
| Temperatura przekracza 35°C (rozważono/przerwano pracę) | ☐ | ☐ |
II. ZAPEWNIENIE WODY I WARUNKÓW SOCJALNYCH
| Kryterium | Tak | Nie | Uwagi |
| Zapewniono zimne napoje (min. 2,5 l/osobę) | ☐ | ☐ | |
| Napój przechowywany w chłodnym miejscu | ☐ | ☐ | |
| Dostępne miejsce odpoczynku w cieniu lub kontenerze z wentylacją/klimatyzacją | ☐ | ☐ | |
| Udostępniono przenośne zadaszenia lub namioty zacieniające | ☐ | ☐ | |
| Zorganizowano harmonogram przerw w pracy (min. 10 minut na godzinę) | ☐ | ☐ |
III. ŚRODKI OCHRONY INDYWIDUALNEJ I ORGANIZACYJNE
| Kryterium | Tak | Nie | Uwagi |
| Używana przewiewna odzież robocza (np. bawełna) | ☐ | ☐ | |
| Używane hełmy ochronne z wentylacją lub daszkiem | ☐ | ☐ | |
| Dostarczone okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV | ☐ | ☐ | |
| Pracownicy stosują kremy ochronne SPF 30+ | ☐ | ☐ | |
| Zastosowano rotację pracowników (zmiany co 1–2 godz.) | ☐ | ☐ | |
| Prace zaplanowano w godzinach porannych (np. 6:00–12:00) | ☐ | ☐ |
IV. ORGANIZACJA PRAC
| Kryterium | Tak | Nie | Uwagi |
| Zredukowano prace fizycznie ciężkie w godzinach 11:00–16:00 | ☐ | ☐ | |
| Prace na wysokości ograniczone przy wysokiej temperaturze | ☐ | ☐ | |
| Prace z maszynami emitującymi ciepło (zgrzewarki, betoniarki) ograniczone lub zabezpieczone | ☐ | ☐ | |
| Zapewniono minimum 1 osoba przeszkolona w udzielaniu pierwszej pomocy | ☐ | ☐ |
V. SZKOLENIA I REAGOWANIE NA ZDARZENIA
| Kryterium | Tak | Nie | Uwagi |
| Pracownicy przeszkoleni w zakresie objawów przegrzania i udaru cieplnego | ☐ | ☐ | |
| Zapewniony numer alarmowy i instrukcja reagowania | ☐ | ☐ | |
| Wyznaczone osoby odpowiedzialne za nadzór BHP w czasie upałów | ☐ | ☐ | |
| Zgłoszono ewentualne wstrzymanie robót do kierownika budowy / inwestora | ☐ | ☐ |
Podpis osoby kontrolującej: ………………………………………………
Uwagi końcowe i zalecenia:
……………………………………………………………………………………………………….
źródło grafiki: https://pixabay.com