Wśród licznych zadań realizowanych przez inspektorów pracy, do których należą nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy znajduje się także szereg innych zadań, które nie wynikają wprost z ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.
Tego rodzaju inne zadania są określone m.in. w następujących aktach prawa:
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności.
Zgodnie z art. 38 tej ustawy Państwowa Inspekcja Pracy jest jednym z organów wyspecjalizowanych tworzących system kontroli nad niemal wszystkimi wyrobami wprowadzanymi do obrotu. Wiąże się to m.in. z wydawaniem opinii w sprawie spełniania przez wyrób zasadniczych, szczegółowych lub innych wymagań na wniosek organów celnych, a także prowadzeniem postępowań w sprawie zniszczenia wyrobu.
Ponadto okręgowi inspektorzy pracy prowadzą postępowania w zakresie wprowadzonych do obrotu lub oddanych do użytku wyrobów niezgodnych z zasadniczymi, szczegółowymi lub innymi wymaganiami.
- Ustawa z 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku.
Zgodnie z art. 58 tej ustawy Państwowa Inspekcja Pracy jest jednym z organów wyspecjalizowanych tworzących system nadzoru rynku. Inspektorzy pracy prowadzą kontrole spełniania przez wyroby wymagań, w zakresie stwarzania przez te wyroby zagrożenia oraz kontrole w zakresie niezgodności formalnych.
- Ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach.
Zgodnie z art. 29 tej ustawy Państwowa Inspekcja Pracy w zakresie swoich kompetencji sprawuje nadzór nad przestrzeganiem przepisów ustawy o substancjach chemicznych i ich mieszaninach.
- Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
Zgodnie z art. 36 tej ustawy inspektor pracy może wystąpić do jednostki organizacyjnej ZUS właściwej ze względu na siedzibę płatnika składek z wnioskiem o podwyższenie płatnikowi składek, u którego w czasie dwóch kolejnych kontroli stwierdzono rażące naruszenie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, o 100% stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe ustalanej na najbliższy rok składkowy.
- Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.
Zgodnie z art. 41 ust. 6 tej ustawy w przypadku nieumieszczenia stanowiska pracy, na którym pracownik wykonuje pracę, w wykazie stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze lub nieumieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy.
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
Zgodnie z art. 54b ust. 2 tej ustawy m.in. Główny Inspektor Pracy prowadzi rejestr danych statystycznych dotyczących kontroli czasu jazdy i czasu postoju, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców wykonujących przewozy drogowe.
- Ustawa z dnia 17 października 2003 r. o wykonywaniu prac podwodnych.
Zgodnie z art. 10 tej ustawy do wniosku o wydanie certyfikatu bezpieczeństwa konstrukcji i wyposażenia obiektu zanurzalnego załącza się m.in. opinię właściwego państwowego inspektora pracy o dopuszczeniu obiektu zanurzalnego do eksploatacji pod względem wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy.
FAQ – Państwowa Inspekcja Pracy – kompetencje i zadania z zakresu BHP
1. Czym zajmuje się Państwowa Inspekcja Pracy?
PIP to organ kontroli powołany do nadzoru i kontroli:
- przestrzegania przepisów prawa pracy,
- w szczególności przepisów i zasad BHP, czasu pracy, legalności zatrudnienia i wynagrodzeń.
2. Na jakiej podstawie działa PIP poza Kodeksem pracy?
Poza Kodeksem pracy, PIP wykonuje swoje zadania także na podstawie:
- Ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy,
- ustaw branżowych i sektorowych (np. o dozorze technicznym, ochronie zdrowia, transporcie, budownictwie),
- przepisów BHP zawartych w rozporządzeniach wykonawczych.
3. Jakie zadania BHP PIP wykonuje poza Kodeksem pracy?
PIP kontroluje m.in.:
- zgodność warunków pracy z przepisami dotyczącymi maszyn, urządzeń technicznych, środków chemicznych, itp.,
- zagrożenia w środowisku pracy: hałas, pyły, substancje niebezpieczne,
- przestrzeganie przepisów ustawy o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (np. obowiązki dot. kart charakterystyki),
- warunki pracy pracowników młodocianych i kobiet w ciąży zgodnie z przepisami wykonawczymi,
- stosowanie środków ochrony indywidualnej – zgodnie z przepisami Rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP.
4. Czy PIP ma prawo kontrolować maszyny i urządzenia techniczne?
Tak. Na podstawie:
- Rozporządzenia Ministra Gospodarki ws. minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników,
- ustawy o dozorze technicznym – w zakresie, w jakim dotyczy bezpiecznego użytkowania przez pracowników.
5. Czy PIP może kontrolować środki chemiczne w zakładzie pracy?
Tak. Inspektor PIP ma prawo:
- sprawdzić stosowanie niebezpiecznych substancji chemicznych,
- żądać kart charakterystyki i ocen ryzyka,
- ocenić oznakowanie i przechowywanie substancji zgodnie z rozporządzeniami REACH i CLP oraz krajowymi przepisami BHP.
6. Czy inspektor może wejść na budowę lub do zakładu bez zapowiedzi?
Tak. Inspektor pracy ma prawo wstępu o każdej porze dnia i nocy, bez zapowiedzi, do każdego miejsca pracy – zgodnie z ustawą o PIP.
7. Czy PIP kontroluje BHP w rolnictwie, oświacie, służbie zdrowia?
Tak. PIP ma uprawnienia kontrolne we wszystkich sektorach, gdzie występują pracownicy, również w:
- zakładach opieki zdrowotnej (np. zagrożenia biologiczne),
- szkołach i uczelniach (np. warunki pracy nauczycieli),
- gospodarstwach rolnych zatrudniających pracowników.
8. Jakie środki może zastosować inspektor PIP przy naruszeniu przepisów BHP?
- Nakaz usunięcia zagrożenia (decyzja administracyjna),
- Nakaz wstrzymania pracy maszyny, procesu, a nawet całkowitej działalności,
- Wniosek o ukaranie pracodawcy grzywną (mandat do 2 000 zł, sąd do 30 000 zł),
- Wniosek do prokuratury (np. w przypadku narażenia życia i zdrowia).
- Dodatkowe kary:
PIP może również nałożyć grzywnę do 30 000 zł za niezrealizowanie nakazu inspektora w wyznaczonym terminie, wynika to z artykułu 283 § 1 Kodeksu Pracy.
9. Czy PIP kontroluje przestrzeganie przepisów o szkoleniach BHP?
Tak. PIP sprawdza:
- czy pracownicy posiadają aktualne szkolenia BHP,
- czy osoby kierujące pracownikami również odbyły wymagane szkolenia,
- czy nowo zatrudnieni pracownicy przeszli instruktaż stanowiskowy.
10. Czy PIP może żądać dokumentacji BHP?
Tak. Pracodawca ma obowiązek przedstawić:
- ocenę ryzyka zawodowego,
- rejestr wypadków przy pracy,
- protokoły powypadkowe,
- dokumentację środków ochrony,
- instrukcje BHP,
- wykazy badań lekarskich, szkoleń BHP, itp.
11. Czy PIP prowadzi działania prewencyjne i edukacyjne?
Tak. PIP nie tylko kontroluje, ale również:
- prowadzi szkolenia, konkursy i kampanie prewencyjne,
- udziela bezpłatnych porad prawnych i BHP,
- publikuje poradniki, broszury i materiały informacyjne.
12. Czy można anonimowo zgłosić nieprawidłowości do PIP?
Tak. Każdy (także anonimowo) może zgłosić naruszenie przepisów BHP. Inspekcja nie ujawnia danych zgłaszającego.
Zadbaj o bezpieczeństwo z KONKRET BHP Sp. z o.o. – Profesjonalne wsparcie BHP dla Twojej firmy
Szukasz rzetelnego partnera w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy? Postaw na KONKRET BHP Sp. z o.o. – firmę z wieloletnim doświadczeniem, która stawia na jakość, terminowość i realne wsparcie dla pracodawców i pracowników.
- Kompleksowa obsługa BHP i PPOŻ
- Szkolenia wstępne, okresowe i specjalistyczne
- Ocena ryzyka zawodowego
- Dokumentacja powypadkowa
- Doradztwo i kontrole wewnętrzne
- Obsługa firm każdej branży – od produkcji po usługi
Dlaczego my?
- Do każdego klienta podchodzimy indywidualnie.
- Gwarantujemy zgodność z przepisami i wymogami PIP i PIS.
- Działamy na terenie całego Śląska i nie tylko.
- Jesteśmy elastyczni – dopasujemy się do Twoich potrzeb i terminów.
- Z nami masz pewność, że Twoja firma działa bezpiecznie i zgodnie z prawem.
KONKRET BHP Sp. z o.o. Bielsko-Biała, ul. Matowa 13a, Katowice, Radockiego 294, Sosnowiec, Hallera 8,
tel. 606 200 969
e-mail: konkretbhp@op.pl
Skontaktuj się z nami już dziś i postaw na bezpieczeństwo bez kompromisów!