Definicja wypadku przy pracy
Za wypadek przy pracy uznaje się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które powoduje uraz lub śmierć i pozostaje w związku z pracą, w szczególności gdy nastąpiło:
- podczas wykonywania przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych,
- podczas wykonywania czynności na rzecz pracodawcy – nawet bez polecenia,
- w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy, w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązków służbowych.
Na równi z wypadkiem przy pracy – w zakresie prawa do świadczeń – traktuje się również zdarzenia, które miały miejsce:
- w trakcie podróży służbowej (o ile nie były skutkiem działań niezwiązanych z wykonywaniem obowiązków),
- podczas szkolenia z zakresu powszechnej samoobrony,
- przy wykonywaniu zadań zleconych przez organizacje związkowe działające u pracodawcy.
Aby zdarzenie mogło zostać zakwalifikowane jako wypadek przy pracy, muszą wystąpić łącznie następujące przesłanki:
- nagłość zdarzenia,
- przyczyna zewnętrzna,
- powstanie urazu lub śmierci,
- związek zdarzenia z pracą.
Obowiązek pracownika:
Poszkodowany pracownik, o ile stan zdrowia na to pozwala, powinien niezwłocznie poinformować przełożonego o zaistniałym zdarzeniu.
Kiedy należy zgłosić wypadek do PIP?
Pracodawca ma obowiązek niezwłocznego zawiadomienia właściwego okręgowego inspektora pracy o:
- wypadku śmiertelnym,
- wypadku ciężkim,
- wypadku zbiorowym,
- każdym innym zdarzeniu związanym z pracą, które wywołało powyższe skutki i może zostać uznane za wypadek przy pracy.
W przypadku zdarzeń mających miejsce poza granicami Polski, zawiadomienie kieruje się do inspektora właściwego dla siedziby działalności pracodawcy.
Definicje szczególne:
- Wypadek śmiertelny – zdarzenie skutkujące zgonem w okresie do 6 miesięcy od dnia wypadku.
- Wypadek ciężki – zdarzenie powodujące m.in.:
- utratę wzroku, słuchu, mowy lub zdolności rozrodczej,
- poważne uszkodzenia organizmu lub rozstrój zdrowia,
- chorobę zagrażającą życiu lub nieuleczalną,
- trwałą chorobę psychiczną,
- trwałą niezdolność do pracy w zawodzie,
- istotne zeszpecenie lub zniekształcenie ciała.
- Wypadek zbiorowy – zdarzenie, w którym poszkodowane zostały co najmniej dwie osoby.
PAMIĘTAJ!
Zgłoszenie do PIP musi nastąpić niezwłocznie.
Forma zgłoszenia wypadku
Zawiadomienie o wypadku powinno zawierać:
- dane identyfikacyjne pracodawcy (nazwa, osoba kontaktowa, stanowisko, telefon),
- datę i godzinę zdarzenia,
- liczbę osób poszkodowanych,
- dane poszkodowanych (imię i nazwisko, podstawa zatrudnienia, skutki wypadku),
- miejsce zdarzenia,
- opis przebiegu wypadku.
Zgłoszenia można dokonać:
- telefonicznie (najszybsza forma),
- drogą mailową,
- pisemnie – do właściwego Okręgowego Inspektoratu Pracy.
Dodatkowy obowiązek:
Pracodawca ma również obowiązek zawiadomić prokuratora.
Konsekwencje braku zgłoszenia:
Niepowiadomienie właściwych organów stanowi wykroczenie zagrożone karą grzywny od 1 000 zł do 30 000 zł.
Postępowanie po wypadku – obowiązki pracodawcy
W przypadku wystąpienia wypadku pracodawca zobowiązany jest do:
- Podjęcia działań ratunkowych:
- eliminacji lub ograniczenia zagrożenia,
- udzielenia pierwszej pomocy poszkodowanym.
- Zabezpieczenia miejsca zdarzenia:
- uniemożliwienia dostępu osobom nieupoważnionym,
- zapobieżenia uruchomieniu maszyn,
- zachowania stanu miejsca zdarzenia w celu odtworzenia jego przebiegu.
- Przeprowadzenia postępowania powypadkowego.
Postępowanie powypadkowe
Powołanie zespołu powypadkowego
Pracodawca powołuje zespół powypadkowy, w skład którego wchodzą:
- pracownik służby BHP (lub osoba wykonująca jej zadania),
- społeczny inspektor pracy (lub przedstawiciel pracowników).
W przypadku braku odpowiednich struktur dopuszczalne są inne konfiguracje, np.:
- pracodawca i specjalista BHP spoza zakładu,
- pracownik wyznaczony do realizacji zadań BHP.
Zadania zespołu
Zespół powypadkowy:
- przeprowadza oględziny miejsca zdarzenia,
- analizuje okoliczności i przyczyny wypadku,
- zbiera wyjaśnienia poszkodowanego i świadków,
- korzysta z opinii specjalistów (np. lekarza).
Koszty postępowania ponosi pracodawca.
Protokół powypadkowy
Zespół powypadkowy sporządza protokół w terminie do 14 dni od zgłoszenia wypadku. Dokument zawiera m.in.:
- kwalifikację zdarzenia,
- ustalone przyczyny i okoliczności wypadku.
Poszkodowany ma prawo zgłosić uwagi i zastrzeżenia do protokołu.
Pracodawca zatwierdza protokół w terminie 5 dni od jego sporządzenia.
Przekazanie protokołu:
Zatwierdzony dokument przekazuje się:
- poszkodowanemu,
- rodzinie – w przypadku wypadku śmiertelnego,
- inspektorowi pracy – w przypadku wypadku ciężkiego, zbiorowego lub śmiertelnego.
W przypadku braku zgody co do treści protokołu poszkodowany może wystąpić do sądu o jego sprostowanie.
Dokumentacja i obowiązki ewidencyjne
Pracodawca zobowiązany jest do:
- prowadzenia rejestru wypadków przy pracy,
- przechowywania dokumentacji powypadkowej przez okres 10 lat.
Działania profilaktyczne
Po każdym wypadku pracodawca powinien:
- przeprowadzić analizę przyczyn zdarzenia,
- wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze,
- dążyć do eliminacji podobnych zdarzeń w przyszłości.
Podstawy prawne
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy
- Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy
- Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 maja 2019 r. w sprawie wzoru protokołu powypadkowego
grafiki: https://pixabay.com/pl/